विश्वासाच्या दरीत कोसळलेले स्वप्न

राहूल हरीभाऊ इंगळे पाटील
लोहगडाची ती धुक्याने वेढलेली सकाळ.निसर्गाच्या कुशीत विसावलेला तो अभेद्य किल्ला, जो शतकानुशतके अनेक युद्धांचा आणि पराक्रमांचा साक्षीदार राहिला आहे.त्याच्या दगडी तटबंदीने अनेक वादळे झेलली, पण त्या दिवशी या तटबंदीने जो विश्वासघात पाहिला, तो काळ्या दगडांनाही पाझर फोडणारा होता. ती खोल दरी, जिच्याकडे पाहताना डोळे फिरतात, ती दरी त्या दिवशी फक्त एका माणसाला गिळंकृत करत नव्हती, तर ती एका संपूर्ण कुटुंबाची स्वप्ने, एक निष्पाप विश्वास आणि आपल्या समाजातील उरलीसुरली माणुसकीच स्वतःच्या अंधारात ओढत होती.

तरुण केतन अग्रवालने (Ketan Agrawal Death Case)हातात फुलांचा हार आणि डोळ्यांत संसाराची सोनेरी स्वप्ने घेऊन आयुष्याच्या एका नव्या वाटेवर पाऊल टाकले होते. लग्नाची स्वप्ने ही माणसाच्या आयुष्यातील सर्वात तरल आणि नाजूक वळणे असतात. या वळणावर माणूस आपला सारा भूतकाळ, आपले सारे अस्तित्व एका नव्या नात्यात, एका नव्या व्यक्तीवर विसंबून ठेवतो. केतननेही तोच विश्वास सियावर ठेवला होता. पण ज्या हातांनी आयुष्यभर सुख-दुःखात साथ देण्याची शपथ घ्यायची होती, ज्या हातांनी त्याच्या अस्तित्वाला आकार द्यायचा होता, त्याच हातांनी त्याला मृत्यूच्या त्या भयावह दरीत ढकलले. हा केवळ एका माणसाचा मृत्यू नव्हता, तर हा एका विश्वासाच्या मंदिरातील दीप विझवणारा अघोरी क्षण होता.

त्या गडावर एक प्रश्न सतत वाऱ्याच्या हुंदळणाऱ्या झुळुकीसोबत घुमत राहतो— “नाते नको असेल तर नकार देता आला असता, मग मृत्यूच का निवडला?” प्रेमाच्या किंवा स्वातंत्र्याच्या नावाखाली आपण आज इतके क्रूर होत चाललो आहोत का, की आपल्याला नको असलेल्या गोष्टीला नकार देण्यापेक्षा, त्या व्यक्तीचे अस्तित्वच संपवून टाकणे अधिक सोपे वाटू लागले आहे. तुटलेला पूल पुन्हा बांधता येतो, पण एकदा दरीत कोसळलेला जीव आणि चिरडलेला विश्वास पुन्हा कसा उभा राहणार?

सिया गोयल आणि केतन अग्रवाल (Ketan Agrawal Death Case) यांच्यात जे काही घडले, ते केवळ एका गुन्ह्याचा वृत्तांत नाही. ती एक भयावह सामाजिक प्रवृत्ती आहे जी मुखवटे घालून आपल्या आजूबाजूला वावरत आहे. आजकाल आपण पाहतो की नाती तुटण्यापेक्षा माणसेच संपवली जातात. स्वातंत्र्य आणि निवडीचा अधिकार म्हणजे दुसऱ्याचे आयुष्य हिरावून घेणे नव्हे. प्रेम म्हणजे मुक्ती असते, मालकी नव्हे. न पटणाऱ्या गोष्टीला नकार देणे हा मानवी अधिकार आहे, पण दुसऱ्याचे अस्तित्व नाकारणे हा माणुसकीविरुद्धचा अक्षम्य अपराध आहे. जेव्हा एखादी व्यक्ती दुसऱ्याचा जीव इतक्या थंड डोक्याने घेते, तेव्हा ती केवळ एक नावडते नाते संपवत नसते, तर ती मानवी जीवनाच्या मूलभूत मूल्यांनाच पायदळी तुडवत असते.

या घटनेने अनेक घरे उद्ध्वस्त केली आहेत. केतनच्या आईच्या अंगणातील तो आशेचा दिवा आता कायमचा विझला आहे. वडिलांच्या डोळ्यांत भविष्यासाठी पाहिलेले स्वप्न एका क्षणात अंधारात बुडून गेले आहे. बहिणीच्या मनात उरला आहे तो फक्त संशय आणि एक अस्वस्थ करणारी जाणीव, की ज्या जगावर आपण विश्वास ठेवतो, ते खरोखरच इतके बेगडी आहे का? समाजाच्या मनात निर्माण झालेली असुरक्षितता ही या घटनेची सर्वात मोठी शोकांतिका आहे. जेव्हा असे काही घडते, तेव्हा फक्त एका घराचीच नाही, तर संपूर्ण समाजाचीच तटबंदी ढासळते. आपण आपल्याच लोकांवर संशय घेऊ लागतो, प्रेमाच्या आणि विश्वासाच्या नात्यांवर प्रश्नचिन्ह उभे राहते.

धुक्यात हरवलेली ती पाऊलवाट आता पुन्हा कधीही त्याच विश्वासाने चालली जाणार नाही. गडावरील शांतता आता भकास वाटते. केतन गेला, पण जाताना तो आपल्या सर्वांसाठी एक वेदनादायी आणि अंतर्मुख करणारा प्रश्न सोडून गेला आहे. लोहगडाच्या त्या खोल दरीकडे पाहताना आज मन सुन्न होते. तेथे कोसळलेला केतन हा केवळ एक तरुण नव्हता, त्याच्यासोबत विश्वास, निष्पापपणा आणि माणुसकी त्या दरीत कायमची गडप झाली आहे.

विवाह करु इच्छिणाऱ्या दोघांनी विश्वासाने संवाद साधावा, आपल आरोग्य, आवडीनिवडी पुर्वइतिहास यावर चर्चा करावी, आपले स्वभाव जुळत असतील आणि संसार सुखाचा होत असेल तर एकत्र याव. विशेषत: पालकांनी दोघानाही कोणातेही बंधन घालू नयेत नाही तर असा अनर्थ होवू शकतो.

तुर्तास मात्र वाऱ्याच्या प्रत्येक झुळुकीसोबत आज एकच अस्वस्थ करणारा प्रश्न तरळत राहतो— आज दरीत कोसळला तो फक्त एक जीव होता, की आपल्या समाजातील उरलेली संवेदनशीलताच?

विश्वासाच्या दरीत…
हाती होता फुलांचा हार, डोळ्यांत स्वप्नांचे आकाश,
विश्वासाच्या नवीन वाटेवर, उमटला होता भास!
चेहऱ्यावरती हसरे चांदणे, शब्दांत गोडवा होता,
पण पाकळ्यांच्या त्या गर्भात, काट्यांचा खेळ लपला होता.

दगडांच्या त्या किल्ल्यावरती, मनांचे गड ढासळले,
सांधणारा तो पूल प्रेमाचा, विश्वासघातानी विरघळले!
हात धरायला पुढे आलेले, तेच हात हे क्रूर निघाले,
मुखवट्यांच्या त्या सावलीत, माणुसकीचे लचके तोडले.

मार्ग होते, शब्द होते, नकाराची होती वाट,
स्वैर मुक्त आकाश असताना, का रचला खुनाचा घाट?
स्वतःच्या हव्यास-वेदीवर, दुसऱ्याचा जीव का जाळला?
इच्छेच्या त्या आंधळ्या सुरात, माणूसपण का गाडला?

आईच्या अंगणी विझला दिवा, बापाचा तारा हरवला,
एका देहाच्या पतनासोबत, अख्खा संसारच ओसरला!
भिंती विचारती प्रश्न आज, हुंदके दाटून कंठी,
“गुन्हा कोणता केला लेकरा?” विचारते ही माती.

ही जखम नाही एका जीवाची, ही समाजाची मोठी भेग आहे,
नात्यांच्या पवित्र मातीमध्ये, स्वार्थाचा वाढता वेग आहे!
प्रेम म्हणजे कैद नसून, ते एक मुक्त गाणे असते,
पण क्रौर्याच्या त्या छायेत, माणुसकीच का हरवते?

आज दरीत कोसळला एक जीव, उद्या कोणाची पाळी?
मुखवट्यांच्या या गर्दीमध्ये, सत्याची कोण देईल टाळी?
जपा रे विश्वास-नाती, जपून ठेवा माणुसकी,
एका मृत्यूच्या साक्षीने, मरते संवेदनशील देवकी.

@ राहूल हरीभाऊ इंगळे पाटील
मोबाईल – 9890577128